✅ Những gì luật bảo vệ — khi bạn sáng tạo sản phẩm số

• Khi bạn tạo ra một tác phẩm — văn bản, hình ảnh, video, âm thanh, phần mềm, cơ sở dữ liệu (database), … — và thể hiện nó dưới một “hình thức nhất định”, bạn được quyền tác giả, gồm quyền đạo đức và quyền tài sản. Ageless IP Firm+2Indochine Counsel+2
  
  

• Quyền tài sản cho phép bạn:
  
  

  • Sao chép (reproduce) — làm bản sao toàn bộ hoặc một phần tác phẩm. Mondaq+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
    
    

  • Phát hành/Phân phối (distribute / import for distribution) — bán, chuyển quyền sử dụng, cho thuê bản gốc hoặc bản sao theo quy định (nhưng với lưu ý về dạng vật lý/tangible). Ageless IP Firm+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
    
    

  • Trình chiếu, công bố, phát sóng, truyền tải (communicate to public / broadcast / make available) — bao gồm chia sẻ qua Internet, mạng, các phương tiện kỹ thuật. Indochine Counsel+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
    
    

  • Tạo tác phẩm phái sinh (derivative works) — như dịch, chỉnh sửa, chuyển thể, biên tập, thiết kế lại, … nếu bạn giữ quyền. Thư Viện Nhà Đất+1
    
    

• Quy định “giả định quyền tác giả” (presumption of copyright ownership): nếu bạn được ghi là tác giả, người biểu diễn, nhà sản xuất ghi âm/ghi hình… theo cách thông thường, bạn được giả định là chủ quyền, trừ khi có bằng chứng ngược lại. Điều này giúp thuận lợi hơn khi bạn cần bảo vệ quyền. Mondaq+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
  
  

• Người biểu diễn, người sản xuất ghi âm/ghi hình cũng được bảo hộ quyền liên quan (quyền liên quan) — bao gồm quyền đạo đức và quyền tài sản. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT+1
  
  

• Chủ sở hữu quyền có quyền tự bảo vệ (self-protection): họ có thể sử dụng các biện pháp kỹ thuật (mã hóa, watermark, DRM, thông tin quản lý quyền — Rights Management Information, RMI) nhằm ngăn chặn sao chép/truy cập trái phép; pháp luật bảo vệ các biện pháp này, cấm phá mã, gỡ bỏ bản quyền, xóa thông tin quản lý quyền. Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2Mondaq+2
  
  

🌐 Khi sử dụng Internet & khi dùng tác phẩm số — những điều bạn cần biết

Khi bạn dùng Internet để truy cập, chia sẻ, đăng tải, tái sử dụng nội dung số — cần tuân thủ các quy định sau:

• Hành vi sao chép, đăng tải, chia sẻ, phát tán tác phẩm số mà không có sự cho phép của tác giả/chủ quyền là vi phạm quyền tác giả / quyền liên quan. Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
  
  

• Nếu bạn là nhà cung cấp dịch vụ trung gian (ví dụ: mạng xã hội, website lưu trữ file, nền tảng chia sẻ…) — theo luật sửa đổi 2022 + Decree 17/2023/ND-CP — bạn có thể bị xử lý nếu không gỡ bỏ nội dung vi phạm sau khi có yêu cầu hợp lệ từ chủ quyền. KPMG+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
  
  

• Chủ quyền có thể gửi yêu cầu “takedown” — yêu cầu xóa/nội dung vi phạm khỏi Internet — mà không cần qua cơ quan trước; nền tảng/ISP có trách nhiệm hợp tác. MIP+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
  
  

• Việc phá các biện pháp bảo vệ kỹ thuật (ví dụ: gỡ DRM, tháo watermark, bẻ khóa bản quyền…) để sao chép/phát tán tác phẩm là vi phạm — luật 2022 đã quy định rõ. Thư Viện Nhà Đất+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
  
  

• Tuy nhiên, có những ngoại lệ (exceptions / limitations) cho một số trường hợp nhất định — như người khuyết tật, các tổ chức phi lợi nhuận, sử dụng cho mục đích giáo dục, nghiên cứu — theo luật sửa đổi. Thư Viện Nhà Đất+2Công ty Luật TNHH Minh Khuê+2
  
  

⚠️ Những hạn chế / khó khăn thực tế trong bảo hộ bản quyền số ở Việt Nam

• Theo một số chuyên gia, hành lang pháp lý bảo hộ bản quyền trên Internet vẫn còn “nhiều hạn chế, bất cập”. Việc xử lý vi phạm thường mất nhiều thời gian, việc xác định thiệt hại và truy xuất nguồn rất khó. Pháp luật & Bản quyền+1
  
  

• Luật chỉ bảo hộ nếu tác phẩm được “thể hiện” — những ý tưởng, khái niệm, phương pháp, hệ thống… thường không được bảo hộ. Thư Viện Nhà Đất+1
  
  

• Một số quyền (ví dụ quyền phân phối) được định nghĩa cho “bản vật lý” — nên việc phân phối/chia sẻ dưới dạng số/digital có thể có tranh luận pháp lý. Mondaq+1
  
  

🌎 Liên quan quốc tế — cam kết của Việt Nam

• Việt Nam là thành viên của các điều ước quốc tế bảo vệ bản quyền trong môi trường số như WIPO Copyright Treaty (WCT) — điều này giúp đảm bảo bảo vệ quyền tác giả ngay cả khi tác phẩm được lưu hành toàn cầu qua Internet. Wikipedia+1
  
  

• Vì thế, khi bạn xuất bản / chia sẻ tác phẩm số — dù ở Việt Nam hay quốc tế — quyền của bạn vẫn được công nhận theo tiêu chuẩn quốc tế.
  
  

💡 Kết luận — Vai trò của bạn khi sáng tạo & sử dụng số

Nếu bạn làm nội dung số — viết, vẽ, làm video, lập phần mềm, sáng tạo multimedia, v.v. — bạn có quyền bảo vệ tác phẩm. Nhưng để bảo vệ được thực sự, bạn nên:

1. Biết rõ quyền bạn có: sao chép, phát hành, phân phối, công bố, tạo phái sinh...
   
   

2. Ghi rõ thông tin tác giả, nguồn gốc khi xuất bản công khai.
   
   

3. Không sử dụng trái phép nội dung của người khác — hoặc xin phép rõ ràng.
   
   

4. Nếu phát hành tác phẩm — cân nhắc áp dụng biện pháp kỹ thuật để bảo vệ bản quyền.
   
   

5. Chủ động yêu cầu gỡ bỏ nếu phát hiện vi phạm — bạn có quyền “takedown”.